ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУДІ ИНТЕРНАЦИОНАЛДАНДЫРУДЫҢ ЕУРОПАЛЫҚ МОДЕЛІ ӨҢІРАРАЛЫҚ АКАДЕМИЯЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ КОНТЕКСТІНДЕ: ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ ТӘЖІРИБЕЛЕР ЖӘНЕ ҚОС ДИПЛОМДЫ БАҒДАРЛАМАЛАР
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/ISMO.2026.63.1.018Кілт сөздер:
университеттерді интернационалдандыру, еуропалық жоғары білім беру, академиялық ынтымақтастық, қос дипломды бағдарламалар, библиометриялық талдау, Болон үдерісі, академиялық желілер, академиялық ұтқырлық, трансұлттық ынтымақтастық, білім беру интеграциясыАннотация
Бұл мақалада еуропалық жоғары білім беруді интернационалдандыру Еуропалық жоғары білім беру кеңістігінде (ЕЖБК) дамып келе жатқан академиялық интеграцияның институционалданған үдерісі ретінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты интернационалдандырудың ғылыми күн тәртібінің эволюциясындағы тұрақты заңдылықтарды анықтау және университетаралық ынтымақтастықтың институционалдық механизмдері жүйесіндегі қос дипломды бағдарламалардың рөлін айқындау болып табылады.
Негізгі назар VOSviewer бағдарламасында желілік талдау және деректерді визуализациялау әдістерін қолдану арқылы жүргізілген 2000–2024 жылдарға арналған Scopus дерекқорындағы ғылыми жарияланымдардың библиометриялық талдауы негізінде осы үдерістің тұрақты басқарушылық және институционалдық параметрлерін анықтауға бағытталған. Талдау үш тақырып бойынша құрылымдалған: ғылыми өнімділік, ынтымақтастық желілері және тақырыптық эволюция, Болон процесімен байланысты академиялық интеграция механизмдеріне баса назар аударылған.
Нәтижелер университеттердің интернационалдандыруы бойынша зерттеулердің тұрақты өсуін көрсетеді, оның негізгі бөлігін Ұлыбритания, Германия, Испания, Италия және Франция университеттері құрайтын трансұлттық бірлескен авторлық үлесі жоғары. Түйін сөздердің тақырыптық бірлескен пайда болуын талдау Еуропалық жоғары білім беру аймағының негізгі институционалдық элементтері айналасында ғылыми дискурстың шоғырлануын көрсетеді. Осы тұрғыда интернационалдандыру жеке бағытталған нысандардан, ең алдымен академиялық ұтқырлықтан, институционалдық өзара әрекеттесудің құрылымдық форматтарына дейін дамып келеді, оның шеңберінде қос дипломдық бағдарламалар ЕЖБК мақсаттарына жетудің ең жетілген құралы болып табылады.
Қорытындылай келе, зерттеу жоғары білім беруді интернационалдандырудың еуропалық моделі ЕО-тан тыс институционалдық қайталануды көрсетеді деген қорытындыны негіздейді, Бұл үдеріс Қазақстан мен Еуропа университеттері арасындағы академиялық ынтымақтастық тәжірибесінде көрініс табады. Сонымен қатар зерттеудің ғылыми жаңалығы интернационалдандырудың институционалдық логикасын айқындауда және қос дипломды бағдарламаларды академиялық интеграцияның дербес тетігі ретінде тұжырымдауда көрінеді.
Қаржыландыру: Бұл зерттеуді Қазақстан Республикасы Ғылым
және жоғары білім министрлігінің Ғылым комитеті (Грант № AP26100283
«Қазақстандағы жоғары білім беруді интернационалдандыру: жаһандық білім
беру кеңістігіне интеграциялаудың қиындықтары мен перспективалары»)
қаржыландырды.
