ЖАС ҰРПАҚ КӨЗҚАРАСЫ ТҰРҒЫСЫНАН ШЫҰ КЕҢІСТІГІНДЕГІ ЦИФРЛЫҚ ДИПЛОМАТИЯ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/ISMO.2026.63.1.009Кілт сөздер:
цифрлық дипломатия, Шанхай ынтымақтастық ұйымы, цифрлық егемендік, жастар, халықаралық қатынастар, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, жария дипломатия, цифрлық қауіпсіздік, өңірлік ынтымақтастық, әлеуметтік желілер.Аннотация
Халықаралық қатынастардың жедел цифрлануы жағдайында цифрлық дипломатия мемлекеттер арасындағы сыртқы саяси өзара іс-қимыл мен сенімді қалыптастырудың маңызды құралына айналуда. Мақалада Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) аясындағы цифрлық дипломатияға жас ұрпақтың көзқарасы талданады. Зерттеудің өзектілігі дипломатиялық тәжірибеде ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың рөлінің артуымен, сондай-ақ жаһандық технологиялық бәсекелестік жағдайында өз цифрлық стандарттары мен ынтымақтастық тетіктерін қалыптастыру қажеттілігімен айқындалады.
Зерттеудің мақсаты — коммуникациялық және құрылымдық компоненттерді қамтитын көпөлшемді құбылыс ретінде ШЫҰ-ның цифрлық дипломатиясын талдау, сондай-ақ ұйымның цифрлық күн тәртібін қалыптастырудағы жастардың рөлін айқындау. Жұмыста цифрлық дипломатияның негізгі бағыттары, оның ішінде жария коммуникация, цифрлық егемендік, өңірлік цифрлық инфрақұрылымды дамыту және жастар ынтымақтастығы қарастырылады. Зерттеудің ғылыми және практикалық маңызы ШЫҰ кеңістігіндегі цифрлық дипломатияға қатысты тәсілдерді жүйелеу және оның институционалдық дамуының перспективаларын айқындауымен сипатталады.
Зерттеудің әдіснамалық негізін салыстырмалы талдау, құрылымдық-функционалдық тәсіл, сондай-ақ 2025 жылы ШЫҰ елдерінің жастары арасында жүргізілген социологиялық сауалнама нәтижелері құрайды. Эмпирикалық база 505 респонденттің сауалнама деректерін қамтиды, олар цифрлық дипломатия туралы хабардарлық деңгейін, цифрлық бастамаларды бағалауды және цифрлық дипломатия тәуекелдерін қабылдауды көрсетеді.
Зерттеу нәтижелері ШЫҰ елдерінің жастары цифрлық технологиялардың дипломатиялық қатынастарға әсерін негізінен оң бағалайтынын және цифрлық дипломатияны сенімді нығайту мен қақтығыстардың алдын алу құралы ретінде қарастыратынын көрсетті. ШЫҰ-ның цифрлық дипломатиясы орнықты, қауіпсіз және егеменді цифрлық кеңістікті қалыптастыру факторы ретінде елеулі әлеуетке ие деген қорытынды жасалды. Жұмыстың практикалық маңызы алынған нәтижелерді ШЫҰ аясында жастар, білім беру және цифрлық стратегияларды әзірлеу барысында қолдану мүмкіндігімен айқындалады.
