ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДИПЛОМАТИЯНЫҢ НОРМАТИВТІК- ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ: ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/ISMO.2026.63.1.028Кілт сөздер:
экономикалық дипломатия, халықаралық экономикалық құқық, сыртқы сауда саясаты, ұлттық мүдделер, құқықтық реттеу, шарттар, келісімдер, сауда дипломатиясы, инвестициялық келісімдер, ДСҰ, сыртқы экономикалық саясатАннотация
Мақалада әлемдік саясат пен экономиканың терең
өзгерістері жағдайында экономикалық дипломатияны қамтамасыз ететін
нормативтік-құқықтық жүйе қарастырылады. Тақырыптың маңыздылығы
протекционизмнің күшеюімен, санкциялық қысыммен және мемлекеттердің
елден тыс жерлерде өздерінің экономикалық мүдделерін құқықтық қорғауға
деген қажеттілігінің өсуімен анықталады. Экономикалық дипломатия
сыртқы сауданы қолдауға, инвестицияларды тартуға, технологиялық өзара іс-қимылды дамытуға және қаржы-экономикалық басымдықтарды
ілгерілетуге бағытталған сыртқы саясаттың құрамдас бөлігі ретінде
түсіндіріледі. Бұл ретте оны іске асыру көздердің көп қабатты кешеніне
сүйенеді: халықаралық шарттар, дипломатиялық құқық нормалары, сауда
келісімдері, инвестициялық-құқықтық режимдер, сондай-ақ ұлттық
стратегиялар мен құқықтық актілер.
Мақала халықаралық қатынастардың пәнаралық құбылысы
ретінде экономикалық дипломатияның нормативтік-құқықтық
негіздерін (ірі державалар мысалында) талдауға бағытталған. Зерттеудің
мақсаты-экономикалық дипломатияның құқықтық инфрақұрылымын
қалыптастыратын негізгі реттеуші элементтерді анықтау және жүйелеу.
Экономикалық дипломатия «гибридті» сипатқа ие және дипломатия,
экономика, халықаралық құқық, Халықаралық қатынастар және
мемлекетішілік реттеу қиылысында қалыптасады. Сауда-экономикалық
байланыстарды, инвестициялық қызметті және экономикалық
дипломатияның қазіргі дамуындағы ұлттық стратегиялық құжаттардың
рөлін реттейтін шарттық тетіктердің маңыздылығының артуы туралы
қорытынды жасалды.
Қаржыландыру: Бұл зерттеу Қазақстан Республикасы Ғылым және
жоғары білім министрлігінің Ғылым комитеті тарапынан «Халықаралық
қатынастардың экономикалануының үрдісі және Жаңа Қазақстанның
экономикалық дипломатиясы» №AP23490344 гранты аясында
қаржыландырылды.
